Bij het onderzoeken van de juistheid en volledigheid van de gegevens die een bijstandsaanvrager of -ontvanger aanlevert, kunt u relevante informatie uit open bronnen op internet gebruiken. Binnen de kaders van de Participatiewet en binnen de bestaande bevoegdheden heeft u hiervoor veel ruimte. Een gegrond vermoeden van fraude of misbruik is daarbij niet nodig. Toch zijn die ruimte en het feit dat het om ‘open bronnen’ gaat geen vrijbrief om er vrij en onbeperkt uit te tappen.
Een open bron, de naam zegt het al, is in beginsel voor iedereen toegankelijk. Het gaat om het gebruikelijke internet, maar ook om het gedeelte dat niet is geïndexeerd door zoekmachines en zelfs het zogenaamde dark web. De stelregel is dat de informatie vrij toegankelijk is, bereikbaar via een account dat via een (semi-)geautomatiseerd proces is verkregen (bv. Facebook) of bereikbaar of verkrijgbaar na betaling, zonder nadere (toegangs)controle. Van die laatste zijn de gegevens van de Kamer van Koophandel een goed voorbeeld. Maar stelt bijvoorbeeld een gebruiker zijn profielgegevens op Facebook enkel open voor vrienden, dan gaat het om een afgeschermde bron. U mag dergelijke bronnen niet – in dit geval door u voor te doen als vriend – ‘geforceerd ontgrendelen’.
Gaat u aan de slag met open bronnen, dan geldt een aantal aandachtspunten dat u niet onbekend voor zal komen. U heeft te maken met privégegevens. Dat neemt met zich mee dat u terughoudend te werk gaat. Zo moet de informatie die u verwerkt echt relevant zijn voor het recht op bijstand. Ook zorgvuldigheid is een groot goed. De inzet van internetonderzoek moet allereerst voldoen aan de bekende beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit. Daarnaast dient u belang, herkomst en betrouwbaarheid van gevonden informatie te verifiëren. Ten slotte mag ook internetonderzoek geen stelselmatig karakter hebben. De handreiking neemt u – naast grondslagen, bronnen, mogelijkheden en beperkingen – gedetailleerd mee langs de factoren die van invloed zijn op deze stelselmatigheid.
U vindt de handreiking Internetonderzoek terug in de module Naleving van onze kennisbank Inzicht Sociaal Domein. De module biedt inzicht in taken en bevoegdheden van consulent, toezichthouder en sociaal rechercheur en in de risico’s verbonden aan voorzieningen en uitkeringen. Heeft u gemeente nog geen abonnement? Ontdek de voordelen voor uw gemeente.
